OCHTENDBLAD.
De Oorlog, Van het westelijk oorlogsterreiti Vet leger van. den Duitsehen kroonprins verslagen! LONDEN, 14 September {Reuter). Het persbureau deelt mede d.d. 14 September: Gedurende den geheelen dag van gisteren, betwistten de Duitschers den Engelschen den overtocht over de Aisne. Echter slaagden de Engelschen er ondanks deni moeilijken overtocht in, met aanzienlijke troepen de rivier over te steken, tegen zonsondergang. Aan den rechter- en linkervleugel van het Engelscthe leger slaagden de Fransche legers in een soortgelijke beweging. De Engelschen maakten nog talrijke gevangenen. Het Fransche hoofdkwartier deelt mede, dat het leger van den Duitsehen kroonprins werd verslagen en verplicht zijn hoofdkwartier te veranderen van St-.-Ménc h o u 11 naar M o n t f a u c o n. Be Duitsche terugtocht. PARIJS, 14 September {Reuter). Een communiqué meldt: Aan den linkervleugel moesten de Duitschers hun verdedigingslinie ten Noorden van de Aisne tusschen Compiègne en Saissons op geven. Hun detachementen te Amelins trokken terug over Péronne naar Saint Quenti-n. Het centrum kon het defensief achter Reims in dte Argonnen niet handhaven en moest Noordwaarts trekken aan de andere zijde van het bosch van Belno-ne en Triancourt. Aan de rechterzijde is de terugtocht der Duitschors algemeen. Westelijk van N a n c y tot de Vogezen was gisteren het Fransche grondgebied totaal ontruim d. Britsch communiqué. LONDEN, 14 September (Heuler). Het persbureau maakt het volgende communiqué bekend: Een rapport van het hoofdkwartier van maarschalk Frenoh beschrijft de operaties van het Eingelsche leger en den uitersten linkervleugel van het Franeehe leger van 4—10 September. Daarin wordt gezegd, dat het Vrijdag 4 September duidelijk werd,dat v. Kluck de richting van zijn leger bad gewijzigd, dat sedert het gevecht bij Bergen een actief deel had genomen in de kolossale omgaande beweging, die ten doe' bad de bondgeliooten in te sluiten in een cirkel en tot I een onheil te leiden gelijk als dat van j Sédan. Kluck ru'kte op naar het Zuid- | westen en liet een sterke achterhoede ! langs de Ourcq om het 6e Fransche leger | terug te houden. Daar het Duitsche ‘eger j had besloten met de Enige'sche troepen geen rekening te houden spande het al j zijn krachten in tegen de Fir-ansche hoofd- | macht en beproefde deze af te snijden en te omsingelen. Zaterdag trokken de Duit- j sobers-, dezelfde beweging voortzettend | over de Marne in Zuidelijke richting en j
vielen het 5e Fransche leger aan, dat ■feerugtrok naar de Seine. Meer Oostelijk deed het 5e Fransche leger in den nacht aanvallen met de bajonet. Maandag was de opmarseh al gezien op den Franschen linkervleugel. Daar de Engelschen versterkingen hadden gekregen rukten zij Noordwaarts op om samen te werken met het 5e Fransche leger dat ook naar het Noorden oprukte, terwijl het 6e leger meer Oostwaarts trok tegen de Duitsche achterhoede, die zich lang» de Oourcq bevond. Vermoedelijk verzwakt door de overbrenging van troepen naar het oorlogsterrein in OoetePruisen en begrijpend, dat het 6e Fransche leger en de Engelsche troepen hun achterhoede en rechtervleugel bedreigden, begonnen de Duitschers terug te trekken in Noord-Oostelijke richting. Dinsdag werden de Duitschers teruggedreven naar de Marne. De Franschen, die zich aan de rechterzijde va-n het Engelsche leger bevonden brachten den Duitschers zware verliezen toe. Het gevecht aan de Ourcq was uiterst moorddadig, daar de Duitschers daar een groote hoeveelheid artillerie hadden) bijeengebracht. Het Fransche leger heroverde Montmorail na een verwoed gevecht. Woensdag zette het 6e leger het gevecht aan de Ourcq voort en de bondge-nooten zegevierden over het verzet aan de Petit Marne, trokken over de Marne en vervolgden de Duitschers, die overhaast/ naar het Noorden terugtrofcken. Donderdag ging het (ie leger voort de Duitschers op te jagen en het 5e leger bereikte Chateau, Thierry. De legers der bondgenooten sliepen aan de Marne. Na een voortgezettsn «strijd- nam het Engelsche leger 1500 Duitschers gevangen en maakte 14 kanonnen, 6 mitrailleurs en 50 convooien buit. De Duitschers hadefen een zeer groot aantal doodera en g*v wonden. Onderweg omsingelden de Engelsche troepen nog 400 Duitschers, die zich overgaven. Het belangrijkste feit in dézen strijd was do zegepraal van de Engelsche vliegers, die werden gecomplimenteerd door generaal Joff-r© voor de nauwkeurigheid en regelmatigheid van hun inlichtingendienst. Volgens inlichtingen door de Engelschen ontvangen, veroorzaakte de order der Duitschers gegeven om terug te trekken nu zij zoo dicht bij Parijs warén, de bitterste teleurstelling. Brieven bij doodem gevonden laten geen twijfel, dat de Duitschers meenden onmiddellijk Parijs te zullen binnentrekken. Woensdag maakten de Engelsche troepen tal van Duitsche achterblijvers gevangen, die zich in het dichte bosch ten Noorden van de Marne schuilhielden. Da Duitschers bleven moedwillig schade aanbrengen in da dorpen waar zij dóórtrokken en in de kasteel en, waar vernielde schilderijen werden gevonden. D© aankomst van versterkingen vuurt den ijver van de Engelsche troepen aan die verlangend zijn verder voorwaarts te rukken. De jongste gevechten. In een schrijven aan de Daily il eius van 11 September worden nog bijzonderheden verteld van de gevechten der laatste dagen. In een telegram aian de N. R. Ct. lezen wij daarover: De Duitsche rechtervleugel trekt terug naar het Noordoosten, dn de richting van I Rheims, of liever, in de richting van Oulohy! le-Chateau. Te Lagny was uit de richting O. N. O. kanonvuur gehoord. Dit scheen j te Jromen uit de buurt van Torcy. Daar werd; I klaarblijkelijk een slag geleverd, vooral langs I de Oureq-iinie. Hier waren de sporen op te i merken van de gevechten, die daar deze week j hebben gewoed. Zoo b.v. de loopgraven, door | befde oorlogvoerenden in der haast o-pgewor-j pen. Ten noorden van de Duitsche linies j leeggehaalde hooibergen, afgerukte takken en | stammen van omgekapte boomen dwars over | de wegen orn die te versperren, midden in
het veld losse takken, blijkbaar aangevoerd' om voor het maken van versperringen te dienen, maar neergeworpen op het oogenblik van een pletsel in gen aanval. Hooibergen en ^ boomstammen rookten nog en waren zwartgeblakerd. Enkele boeren waren daar met karren bezig aan het verzamelen en begra- <ven van de lijken van menschen en het ge- ^ deeltelijk verbranden van paardenlijken, vóór ^ die in groote kuilen werden geworpen. Overal » lagen kapotte tuigen en ander dergelijk materieel op hoopen, om te kunnen, worden weggebracht. Oude boerenvrouwen met het hoofd in de karakteristieke gekleurde doeken zaten in do karren of hielpen bij het j griezelige werk. Het regent nu, en dat is lastig voor de Fransche soldaten in den, slag, maar nog veel ongunstiger voor de Duit- ^ schere, die zich in ’s vijands land bevinden ^ en ever mindler middelen van dekking en schuiling beschikken, en die nu ook meer ' moeite zullen hebben met het opvoeren der . voorraden van hun basis naar het front. Reeds zijn er koortsen uitgebroken. Het vuren werd in de richting van Torcy ' naar het noordoosten ’s middags heviger. Het ; | was duidelijk, dat daar een zwak gevecht | werd geleverd; het was onmogelijk nog nader te komen. Wij bevonden ons reeds tus- i ' schen de Fransche gevechtsilinie en de op- j komende Fransche reserves, die het achterlig- [ giend'e land bezet hebben en voor de aanvulling van munitie en levensmiddelen zorgden. Thans weten wij, dat gevochten werd aan een zijriviertje van de Clignon, bij Torcy en op een terrein van eenige vierkante mijlen verderop. De Franschen hebben 6000 man gevangen genomen en 50 of meer kanonnen buitgemaakt. De Duitschers zijn in de Marne-vallei Vrijdag royaal geslagen. Over vele kilometers is de streek verlaten ; er ligt een neerdrukkende stilte over beo land. Een verterende vlam is over dit liefelijke land gegaan en heeft het gezengd en geblakerd. De trage wateren van de Marne zijn niet langer blauw, maar goor-troebel. In België. Duitschers, Franschen en Belgen. OSTEN-DE, 14 September. (Reuter). 150 lanciers met een kanen en twee mitrailleurs gingen vannacht langs Mercken. Een gevecht heeft plaats tusschen Duitechers en Franschen, geholpen door de Belgen ten Westen vam Rousbruigghe— Haringhe. (Z.Q. van Hazebrouck). Van het oostelijk oorlogsterrein. Russisch communiqué. P E'TROG RA I)E, (St.-Petersburg), 13 September (Reuter). In een mededeeling van den generalen staf van dén opperbevelhebber wordt gezegd1: Tengevolge van de noodzakelijkheid om onze aandacht bijzonderlijk te wijden aan het oorlogster rein in Galicië, waar het Russische succes krachtig voortduurt, waren wij voor het oogenblik verhinderd een, voldoende troepenmacht tot onze beschikking te hebben in OostPruisen, en daar verder in door te dringen. In verband hiermede ia het leger van generaal Renmenkampf dé eerste dagen van September aan do lijn Gards.uen—Labia-u blijven staan. Den 7en September zijn do Duitsche troepen offensief tegen dat leger opgietreden en zijn in zuidelijke richting naar onze grens opgetrokken. Het /geaccidenteerde karakter van het terrein maakte het intusEöhen moeilijk het juiste aantal troepen te schatten, dat er vereenigd was. Eerst op 10 September werd de overstelpende beweging van de Duitsche troepen, tegen den linkervleugel van het leger van generaal Renmenkampf bekend. Die beweging noodzaakte de Russen terug te trekken. Den volgenden ochtend ondernamen dezen met de bedoeling het offensief optreden van den, vijand te belemmeren, op sommige punten actieve operaties, die echter de aanwezigheid aantoonden van door hun aantal overmachtig© Duitsche troepen. Aan dit front duren de gevechten voort. !!£S3Egg"y".u ■ ■ . --- ■'
Oostenrijkers en Russen. Een van bet slagveld bij Lemberg ont■angen bericht uit Duitsche bron, van den 3en September zegt volgens een telegram vit Berlijn aan de Tel.: Gisteren waren do ertegenwoordigcre der pers voor ’t eerst in le gevechtslanie. De weg naar net tooneel «au den slag leidt nu eens lamgs pnkkelIraad en zandophoopingen, dan weer door rreedzame landouwen, waar de akkers nog rerzorgd worden en de kinderen zorgeloos ( tan den kan't van. den weg spelen. Wij tornen langs duizenden militaire wagens nunitiekolonnes en rookende veldkeukens. De aan den kont van den weg opgeelagen /eldbatterijen dienen otns tot wegwdj:zers. \utobussen brengen de veldpost naar het c Erc-nt. Heserve-troepen rukken aan. Overal r heerseht een eigenaardig© orde. Wij pas- tc sec ren een armzalig stadje, tv aar het ge- < lucht van den strijd duidelijk verneembaar 1 is. Vlug op elkander volgende kanonschoten i ten oogenblik Stilte, dan weer een hoog- < o,pla-adende vuurgloed. De strijd is in vollen 1 gang. Nu en dan ontbrandt er een .geweer- ] duur. Onze auto’s snellen het wagenpark i van 6000 voertuigen voorbij. De paarden i wjjmpvoeten en spitsen de ooren bij het j Ontzettend lawaai. Een bonte massa van j i onverschillig rookende voerlieden en , angstige kooplui staan, bij elkaar. Daarnaast ziet men groepen gevangenen en geboeide spionnen, da-artusschen bewoners van de streek, die weenemd de plek, waar het gevecht plaats heeft, ontvluchten. De wegen zijn als het ware mét soldaten bezaaid, soldaten, niets dan soldaten. Het lijkt een volksverhuizing. Enkele kilometers verder begint- do reueachtiige slag. Nu bevinden wij oits reeds op een zaohlt-hsllende vlakte met laagbegroeid en heuvelrug. In do verte aan den horizon ziet men zwarte rookwolken van de in brand gestoken gehuchten opstijgen. De lijken der Russen, die rondom verspreid liggen, spreken van een verwoeden bajonetBt'rijd, welke in den afgeloopen nacht heeft plaats gehad, toen Oostenrijfc-Hangaarecihe troepen een begroeiden heuvel bestormden. Rechts wordt een balloin-captif van de noodige shrapnolls voorzien. Overigens valt er niets te ontdekken dan de beroemde leegte van het modern© slagveld. Wij staan m-tdden in den geweldigen slag en zien er niets van. Heel in do verte zagen we eenixstaal een paar zwarte stippen, die plotsel:Vg opdoken en dadelijk weer verdwenen, klaarblijkelijk een vurende 'inie. Intusschen maakte het strooi vuur der Russische shrapn*?Us, die op Slechts honderd pas afstaruds van ons links en rechte ontploften, het zoeken naar dekkingen noodig. Eenige patrouilles of licht ge w ouden, dié teruighinken, het gefluit van een granaat en dadelijk daarna is het, alsof het Russische artillerievuur zich verwijdert. De Oostenrijk-Hongaarsche aanval heeft klaarblijkelijk resultaat opgeleverd. Aam het eind van den heuvel ligt de Oostenrijksche infanterie verschanst. Geen rook verraadt haar lijn, hoewel het geweervuur voortdurend knettert. Do Russische batterijen dreunen en donderen; toch winnen de Oostenrijkers atap voor stap terrein en de worsteling wordt voortgezet ongeacht den gestadigen toevoer van Russische versterkingen. Ten slotte kon het Oostenrijksche offensief niet worden voortgeeet, de Oostenrijksche troepen trokken zich terug, waarschijnlijk tot onder de vesting Przemysl. In het Britsche Rijk. Uitstel van Home Rule. LONDEN, 14 September (Reuter). In het Lagerhuis deelde Asquitth mede, dat de regeering voornemens was de Home Rul© en Welsh Disetabl ishmen t Bills te doem aannemen als wet, Maar de regeoring zou een wetsontwerp indienen tot schorsing van de inwerkingtreding dezer maatregelen gedurende 12 maanden of langer tijd indien de oorlog dan niet was geëindigd.
LONDEN, 14 September (Reuter). Lord Crew© herhaalde in het Hoogerhuie Asquith’e verklaring omtrent de indiening van een Amending Bill, vóór Home Rule in werking zal treden. k d Uit £nid-Afrika. (j Een en ander over den weer- h stuit van den oorlog. s (Bijzondere correspondentie.) j Kaapstad, 22 Augustus. Dank zij een systeem van Britsche censors 1 —dat we al te goed kennen van 1900—1902, — weten we hier weinig of niets v-an den oorlog: zeker, er komen kabels met dozijnen, maar alle met nieuws d'at eerst in Londen gecensureerd is, daarna nog eens dunnetjes over op ’t kasteel hier, doch. die militaire heeren hebben geen cursus in logica gehad, in hun opleiding, zoodat het kon gebeuren, dat in een „special” (het regent specials den heelen lieven, neen angstigen dag) eergiste- ^ ren (20 Augustus) de twaalf forten van Luik nog pa! stonden tegen de Duitschers, en 20 regels verder — verlaten waren door de Belgen. Het gehalte onzer kaïbels is verder: schitterende overwinningen der Belgen, of: de Franschen drijven de Duitschers voor zich uit; de Duitscshers bij Luik waren annihilated,, routed, smashed, niet eens maar telkens weer. Ik heb een dagboek aangelegd met de frappantste kabels om die later te verifieeren met die mailbladen. Japan zal Engeland helpen, Italië dénkt er ook over, Portugal doet ’t zeker, en Holland — koningin Wilhelmina prijkt, in een allerliefst portret, al een week naast George, Nikolaas, Albert en Poincaré op kunsitpapier van dé groote Cape Times, onder de vijf hoofden van Staten, die „dé tyrannie in Europa den kop zullen indrukken”. Alles geeft den indruk van bluf. Zelfs de loyaalste Engelschen worden er moedeloos onder. Telkens zeggen de bladen: „Business as usual”, doch vanaf ’t gouvernement tot aan den kleinhandelaar toe, worden klerken en werkers ontslagen. Er komen thans al protesten tegen dat: „Business as usual”. Met den kabeldienst naar Europa gaat ’t ook maar miserabel: geen week-end-eables meel' (15 sh. voor 30 woorden,) naar Engeland (naar E. alleen); geen deferred cables meer (1 sh. 3 p. per woord), geen code cables meer, alles moet piain languago zijn: adres voluit, naam, straat en nummer. En zelfs dan nog moet de censor eerst zijn goedkeuring schenken, waarna men ƒ 1.60 por- woord mag betalen. Wat schijnt mei. hier benauwd voor den igoudkelder en jmveelenput van het keizerrijk! onwillekeurig dijkt men er aan, hoe het Rijk Kimborley (1867) en Jolianiiesburg (1902) kreeg. Al dlrie maildagen ia geen goud verzonden. Een groote wagen brengt dé kistjes vol staven goud naar onze National Baak. Plechtig met politie en een dubbele rij bankklerken en een massa nieuwsgierigen worden de kistjes naar de brandvrij© bewaarplaats gebracht en daar opgestapeld, De Kimberleymijnen zijn tijdelijk gesloten, schoon men wil, dat er weer wat gewerkt zal worden. De heele Verdedigingsmacht is opgeroepen. Eergisteren werd een groot gedeelte gecommandeerd voor actieven dienst, nl, oorlogsdienst, en wel dienst in en buiten de Unie. De regeering was blijkbaar goed ingelioht, want gisterochtend kwam het bericht, dat 1500 Duitsche soldaten bij Nakob de Oranjerivier avergetrokken waren1 (vanuit DuitschZuid-West- Afrika). Of er verband bestaat tussdhen dezen inval in onze Unie en het vertrek van de Duitsche reservisten naar Johannesburg weet ik niet. Plotseling kwam Woensdag de proclamatie, dat alle Duiteche dienstplichtigen (die zich eerst een week lang als krijgsgevangenen dagelijks hadden moeten melden bij den magistraat) in oen kamp te Johannesburg zouden bijeengebracht worden. De officieren, waaronder de Prins van Salrn, i gaan naar Bloemfontein. Donderdagavond vertrokken er van Kaapstad 60, gisteravond pl.m. 90. De Prins en de Prinses wareni bij
de eerste groep, en hadden hun eigen eerste klasse compartiment. Er was beide keeren veel publiek op de perrons, doch het bleef stil; de Duitscliera echter waren erg opgewonden: „Het is een strijd van de Sklaven tegen de Westeuropeesch© beschaving”; — „het is een goed toeken, dat wij weg moeten”;— „Engeland wordt bang”... en vele andere ontboezemingen kon men hooren. Op eiken, wagen waren do noodige soldaten en om -half 8 klonken de vaderlandsche liederen mooi zwaar onder de groote stationsk-ap, toen de trein wegstoomde. Een week geleden werd ©en proclamatie uitgevaardigd, dat de verkoop van wapenen verboden werd en — werd den burgers van Vrijstaat en Transvaal’ gelast hun vuurwapens te laten registreeren. Dit laatste trok zeer de aandacht, voornamelijk orndau in de Kaapprovincie ieder rustig in het bezit van zijn geweren kon blijven. Registreeren werd nader omschreven, dat niemand een geweer of patronen mocht hebben, die er geen verlof voor aangevraagd had. Deze proclamatie is het eenige bewijs van Imperiaal wantrouwen tegen de Boeren, dat wo tot zoover gezien hebben. Overigens zijn er wel teekenen, waarvan men zeggen zou, dat ons ook nog wel een paar groot© verrassingen wachten. Gefli’.isterd wordt er veel. Zeker is dat de imperiale troepen weg zijn en dat hedenmiddag nog 1700 weggaan, gedeeltelijk dienstdoende soldaten, gedeeltelijk Engelsche reservisten van the Exipeditionary Force. Een zeer merkwaardige brief verscheen7 Augustus in Ons land van aen heer Van der Horst, directeur van de Graaffstrust, de trust van de drie gebroeders millionairs Graaff, een scherp anti-Duit-schc brief. De inhoud werd natuurlijk dadelijk naar Londen gekabeld, ivaar Sir David Graaff op dienizelfden dag de- verklaring van de pera gaf, dat in Z.-A. de burgers „were almost irritated by Britain’s long-suffermg patience” en to-t den laatsten man en de laatst© penmie voor „Britain” zouden strijden. Deze verklaring werd kort daarop gevolgd door Sir Davids benoeming (voorloopig tijdelijk) tot Iloc-ge Commissaris voor Z.-A. ia Londen (£ 2000 per jaar). Natuurlijk wist men in Londen niet, -dat v. d-. Horst en Sir David één en dezelfde persoon zijn. Is cm> nu een millionairstricki geweest, of zit er moer achter 1
Tegen v. d. Horst’s brief wordt geprotesteerd, — mondeling, weinig op papier — iheb sterkst in Het Volk, ©en nieuw warm nationaal blad te Pretoria. Ook generaal De la Rey heeft zich uitgesproken. Hij zei evenals liet Volk, dat de oorlog ons niet raakte, dat wij niet Engeland waren; hij iwilde eerst eens zien, hoe de zaken zich verder zouden afwikkelen. Overigens heerscht in. de hoogste kringen, en in de Nederlandsche bladen (behalve Het Wolk) een ernstig en beteekenend stilzwijgen. De houding t. o. Engeland schijnt volkomen correct. Generaal Hertzog heeft zijn btrijdcampagne tegen Botha c.s. gestaakt en op de vraag van een persman meegedeeld, dat Zuid-Afrika nog altijd zwaarder bij hem woog dan The Empire en verder voorzichtig — zooals een Arikaner dat kan — gesproken over de verdediging van zijn land als de nood aan den man kwam. Mij wil het voorkomen, dat er iets broeit. IMaar alles zal wel ajhangen van het verloop van den oorlog, die dan ook met spanning wordt gevolgd. Inmiddels is den Hollandsch-sprekenden gisteren ©en recht of gunst toegestaaoi, waarop niemand in de eerste jaren gerekend had: namelijk dat van dit jaar 1914 af bij alle universiteits-examens de Ho’ilandsclie taal mag worden gebruikt. Tot dusverre bestond do gelijkheid der twee talen alleen tot matriculatie (Staatsexamen), hooger niet. Ten slotte ©enige 'kleinere bijzonderheden: (Alle levensmiddelen zijn sedert 3 Augustus duurder geworden; de groothandelaaren, loyale Britiskers echte vlagwaaiers,zetten al dadelijk bijna overal 20 pGt. op. Onze couranten worden met den dag kleiner, daar mem spoedig een geweldig tekort aan papier verwacht. De maiibooten varen nog, maar nu met grijs of zwartgeverfde schoorsteenen en en route op verschillende afstanden vergezeld van kamonmeerbooten. Da kapiteins varen met sealed orders, ’s Avonds branden ze ■ geen lichten op zee of hebben de gordijntjes “der salons goed gesloten. Er zijn 4 Duitsche schepen als buit binnengebraeht in onze baai, of liever: 3 wisten niet dat er oorlog Was en liepen ,,in de val” zooals de EngelIschc bladen zeggen,, het 4e had gebrek aam kolen en kon niet verder. Over onze geheele Kaapprovincie wordt een geheimzinnige .vliegmachine gezien, die reuzenafstanden kan iaf leggen en in het bezit is van een sterk zoeklicht. De machine moet uit Duitech ZuidiWest-Afrika komen, waar men 3 of 4 dezer zeer krachtige vliegers bezit. v'En hiermee eindig ik. Er is nog zeer veel te schrijven, doeh èn mogelijik© censuur, èn de mogelijk groote wisseling van toestanden in 20 of 24 dagen (we krijgen nu langzamer maildienst) doen me de pen neerleggen. Later: De Krijgswet is afgekondigd te ISimonstad, d. i. dat gedeelte van het schiereiland, waarop Kaapstad ligt, waar de admiraliteit haar kantoren, dok, haven on twee oorlogsschepen heeft. Verspreide berichten. De klachten over Duitsche wreedheden. LONDEN, 14 September {Reuter). De correspondent van de New-Tork World in België meldt een onderhoud met den Duitschen generaal Böhn over de Duitsche wreedheden. De generaal sprak eerst het verhaal van de wreedheden tegen, maar de correspondent haalde verscheidene gevallen .aan, waarvan hijzelf en de secretaris vam d© Amerikaansche legatie getuige waren geweest. D© generaal scheen verbaasd over de nauwkeurigheid der Amerikaamsche bijzonderheden en verontschuldigde zich door te zeggen, dat hij zijn best deed, do niet-strijdenden te beschermen. Protest der Weensche sociaal-democratie. BERLIJN, 14 September (R. L.) Ook het Weensch© sociaal-democratische orgaan, de Wiener Arbeiier Ztg. protesteert thans tegen de houding van het Internationaal Sociaal-democratisch Bureau en zegt dat de kameraden Vander velde, Ansede en Huysinam zich door hun hartstocht hebben laten verleiden, om van de toevallig© omstandigheid dat het bureau te Brussel is gevestigd, gebruik t© maken en zich op het voor hen gunstige standpunt der Fransoheni te stellen. Het bestuur had niet uit naam van allo partijgenooten mogen spreken zonder deze er vooral ook allen in te kennen. Teekenend acht de W. Arb. Ztg. het dat het manifest over Rusland geheel zwijgt. Verhaal van een Duitschen passagier der Zeelandia. Een Berlijnsche passagier van de Zeelavdia deed aan do redactie van het Berl. Tagebl. een verhaal van zijn wedervaren. 'Hij kwam uit Brazilië ©m 'begaf zich te Santos aan boord van de Zeelandia. Te Rio verschenen! de Duitsche en Nederlandsche consuls aan boord en verklaarden, dat alle reservisten het sohip moesten verlaten, daar de Engelsch© en Eransche consul hadden geprotesteerd tegen hun overbrenging. De Eransche en Engelsch© reservisten werden van boord gehaald, maar konden verdter varen op eeni Engelsch sohip. De 500 Duitschers moesten nu ook van het schip. De verteller had e©n verklaring van den Duitschen consul, dat hij in geen militaire betrekking Stond en kon blijven. Te Lissabon kwam. eeni agent van de 'Hollandlinie aan boord ©n deelde mede, dat alle Duitscbers tusschen 10 en 50 jaar door de Engelschen worden achtergehouden, aooalsf dit kort geleden aan passagiers van de Tubantia was overkomen. Hij verzocht de Duitsohara het schip te verlaten. De Duitscher liet zich van de passagierslijst schrappen en verborg zich in een leege hut. Tot Yigo kwam hij er door, maa.r daar werd graaf Reedem, die hetzelfde had gedaan, ontdekt. Beiden moesten nu het schip verlaten, maar opnieuw wist da Duitscher, die het verhaal doet, zich te verstoppen en hij 'bieef twee dagen, zonder te kunnen eten, drinken of slapen. Den dag voor de aankomst te Plymoüth sliep hij in een luxe ca'bin om uit te slapen. Dat was zijn noodlot, want hij was in zijn schuilplaats zwart als root, en liet bij zijn tocht naar de cabin sporen na. Zoo werd hij ontdekt, toen een .Emgelsoh oorlogsschip het schip liet doorzoeken. Tevoren was het schip reeds eenmaal (aangehouden. • Te Plymoüth werd hij aan land gebracht in dSe matroze ng-ovangen is, waar hij vrij vriéndelijk werd behandeld. Na ongeveer een week kwamen er nieuw© Duitsohers die te Darchestar gevangen hadden gezeten. Deze
werden echter ontslagen omdat zij 6 uren .na de oorlogsverklaring waren gevangengenomen. Tenslotte vertelt hij, dat hij na 14 dagen gevangenschap, plotseling kreeg te hooren, dat hij vrij was. Hij moest binnen een uur op de Hollandia zijn. Zijn vaart op 'de Hollandia geschiedde zonder verder© hindernissen, zoodat hij veilig te Amsterdam aankwam. De revolutionaire beweging in Rusland, BERLIJN, 14 September (Korr. Korden). Een nauwkeurig kenner van de Russische revolutionaire 'beweging deelt het volgende mede: Het ongenadige ingrijpen van Sto-lipin voor alles, en na hem, dat van Maklakof en van dan minister van Onderwijs Kasso, heeft d© revolutionaire organisatie verpletterd. Dat geldt vooral voor Finland, St.-Petersburg en de Oostaee-provincies, waar de Letten de groote rol spelen. Men kan daarom aannemen, dat de in het buitenland wonende revolutionairen niet verwachten, dat zij in het noorden veel succes zullen bereiken en zoo zal het wel juist zijn, dat zij al hun krachten inspannen om in de Oekraine in Zuid-Rusland een revolutionaire beweging op groots schaal op touw te zetten. Daar zijn de toestanden voor zulk een omwenteling zeer gunstig, in verband met de onderdrukking van den Russischen kleinen man ©n de joden, en ook wegens de aanwezigheid van groote arbeidersmassa’s,in Odessa en in het industriegebied van Jekaterinoslaw en Charkof. Bovendien zijn de drie universiteiten Charkof, Kiëf en Odessa ‘bekende haarden voor de revolutie, waar professoren en studenten dikwijls gemeen© zaak maken en ook aansluiting aan de arbeidersbeweging hebben gevonden. Te St.-Petersburg ©n Riga heeft deze samenwerking niet zoozeer plaats. Uit het vermelde kan men af leiden, dat de revolutionaire beweging althans in het noorden van Rusland voor den voortgang der militaire gebeurtenissen voorloopig van zeer weinig belang is. De Ecenomische toestand. De Britsche industrie en de oorlog. LONDEN, 14 September (Reuter). Terwijl volgens de Vorwarts het aantal werkloozen in Duitschland milHioenen bereikt, is de oorlog van weinig invloed op de Engelsch© industrie «n de fabrieken werken bijna overal als gewoonlijk.