LEEUWARDEN - De leden van de Friesche Opera Vereniging uit Leeuwarden staan zaterdag met gemengde gevoelens op het toneel in Zalen Schaaf. Het koor bestaat zeventig jaar en dat moet gevierd worden. Maar het jubileumconcert is wel het laatste. Bestuur en leden hebben besloten er na het jubileum een punt achter te zetten. Alles is de afgelopen jaren in het werk gesteld om het koor voor ondergang te behoeden, maar zonder succes. Een koor van dertig leden, van velen de zestig zijn gepasseerd, heeft - erkennen leden en bestuur - geen toekomst. Een feestconcert in mineur.

De levenscyclus van de Friesche Opera Vereniging (FOV) lijkt veel op die van een bloem: een lange periode van groei, een korte maar schone bloei en daarna het afsterven. De bloeitijd van de Friesche Opera Vereniging was in de jaren tachtig. Het koor, dat in die tijd onder leiding stond van Henk Oosterhuis, telde zon zestig leden, de jaarlijkse concerten in de Grote en de Bonifatiuskerk trokken veel publiek. De kwaliteit was, getuige de recensies, hoog. Op het repertoire stonden, noodgedwongen door het ontbreken van voldoende mannenstemmen, vrijwel uitsluitend barokopera's. Als geen ander wist de FOV met die keuze voor de barok van de nood een deugd te maken. Toen een aantal leden erop aandrong ook eens iets anders dan barok te zingen, stootte dat op bezwaren bij de meerderheid. Er kwam tien jaar geleden een afsplitsing met het Leeuwarder Opera Koor Amadeus als gevolg. Het was voor de FOV het begin van het einde. De afscheiding van de operettevereniging Animato aan het eind van de jaren vijftig had het koor overleefd, die van tien jaar geleden - mede door de opkomst van allerlei projecten ad hoe-koren - niet.

De ironie wil dat de FOV zelf ook een afsplitsing is en wel van het Onthouderskoor. Ook bij die afscheiding was het te zingen repertoire de aanleiding. Dirigent Frans Panbakker wilde graag meer de kant van de opera en de operette op, terwijl een deel van het koor wenste vast te houden aan het oude ideaal, propaganda voor de drankbestrijding. Een groot deel van het koor koos de kant van Panbakker. Daarmee ontstond in 1924 de Leeuwarder Opera Vereniging. Pas na de afscheiding van Animato is dat 'Leeuwarder' vervangen hoogtepunten. Zo werd in de jaren vijftig een aantal opera's in complete uitvoering of concertant uitgevoerd, waaronder Carmen', 'Faust' en 'De Cavalleria Rusticana'. Halverwege de jaren vijftig braken er financieel moeilijker tijden aan en werden de optredens - het veertig- en het vijftigjarig jubileum uitgezonderd - beperkt tot de bejaarden- en ziekenhuizen. Pas met de komst van Henk Oosterhuis in 1975 keerde het tij. In de jaren daaropvolgend verwierf de FOV roem door de specialisatie in barokopera's.

door 'Friesche'. Het Onthouderskoor is vlak na de oorlog opgeheven. De geschiedenis van de FOV kent naast de bloeiperiode van de jaren tachtig nog een aantal Het koor heeft er volgens voorzitter Armelies Buurman de afgelopen jaren alles aan gedaan nieuwe en vooral jonge leden aan te trekken. Er is geëxperimenteerd door samenwerking met het Leeuwarder Accordeon Ensemble en zangeres Inez Timmer, er zijn liedjes uit musicals gezongen, openbare repetities gehouden, het koorkostuum werd afgeschaft (op het Fries Straatfestival presenteerde het koor zich zelfs in spijkerbroek), oproepen voor nieuwe leden waren te lezen in streekkranten en te horen op de radio, maar niets hielp. Zelden is iemand zo lang 'het jongste lid' van een vereniging geweest als Armelies Buurman. Volgens haar kampen meer koren met hetzelfde probleem. „Jongeren willen wel zingen, maar ze hebben geen zin zich aan een bepaald koor te binden met een vaste repetitie-avond en één groot concert per jaar. Ze zingen liever in een projectkoor, daarvan zien ze binnen afzienbare tijd resultaat. Als Lee Towers een advertentie in de krant zet voor een koor bij een concert in de Frieslandhal, krijgt hij zo 400 mensen bij elkaar. Dat is een keer repeteren en een avond feest. Dat wil iedereen wel." Het is voor Armelies Buurman en de meeste leden pijnlijk juist in het jubileumjaar te moeten erkennen, dat het koor geen bestaansrecht meer heeft. Het is echter niet zo pijnlijk, dat de leden het samenvallen van opheffing en jubileum niet aangrijpen om in stijl afscheid te nemen. Volgens Armelies Buurman kan dat nu nog. „Het koor is kwalitatief nog van een acceptabel niveau. Als we langer hadden gewacht, was het afgegleden naar het niveau van een huis-tuin-enkeukenkoor en dan hadden we niet zo afscheid kunnen nemen als we nu van plan zijn." Het afscheidsconcert zaterdag moet een echt feest worden, vandaar ook dat voor Zalen Schaaf is gekozen. Het programma is gevarieerd, met naast klassiek

ook volksmuziek. De FOV zelf zingt, versterkt met een aantal oud-leden, enkele stukken uit opera's van Verdi, het vrolijke 'Aunt Dinah has blowed the hora' van Scott Joplin en het lichtvoetige 'Trial by Jury' van het Engelse componistenduo W. S. Gilbert en Arthur Sullivan. Gasten zijn cellist Jan-Ype Nota, pianist Hans Schellevis en tenor Amand Hekkers, zij brengen een compilatie uit 'De Parelvissers' ten gehore. Als solisten treden op de sopraan Helen Stilting en basbariton René Swankhuizen. De Oldehove Kapel speelt Tsjechische volksmuziek. Er is bal na met het combo Harry Hartman.

De Friesche Opera Vereniging met links dirigent Geert van der Heide. Foto LC/Paul Janssen